Rozmowa poprawna i rozmowa martwa

Pisał ktoś na forum, lata temu: „I mam pare problemów, nie wiem jak sie zachowac.”

Zdanie brzmi jak coś sprzed egzaminu, nie sprzed randki. I w tym jest cały problem tego wpisu: facet, który boi się, że źle się zachowa, siedzi w głowie jak na egzaminie z zachowania, zamiast siedzieć naprzeciwko drugiego człowieka. Zdaje sobie sprawę z każdego ruchu, każdej pauzy, każdego pytania. I właśnie dlatego rozmowa, którą prowadzi, może być poprawna od pierwszej do ostatniej minuty i nic z niej nie wyniknie.

Dwa rodzaje rozmowy, które wyglądają tak samo

Weź typową randkę z aplikacji. Kawiarnia, dwie godziny, seria pytań: skąd jesteś, czym się zajmujesz, jak długo mieszkasz w tym mieście. Odpowiedzi płyną, nikt się nie jąka, nie ma niezręcznej ciszy. Po wyjściu oboje piszą sobie: było miło. I oboje mają rację. Było miło. Tylko że miło to jest temperatura pokojowa. Nikomu nie jest zimno, ale nikt też nie chce wrócić do tego pokoju szczególnie szybko.

To jest rozmowa, którą można nazwać raportem. Fakt idzie od niej do ciebie, potwierdzenie odbioru wraca od ciebie do niej. Skąd jesteś, z Krakowa, ile lat w tym mieście, sześć, i tak dalej, aż do kawy, rachunku i grzecznego pożegnania. Uczciwa forma, tylko po jej zakończeniu oboje wiedzą o sobie więcej i czują dokładnie tyle samo, co czuli przed wejściem do kawiarni.

Kontakt jest czymś innym. Nie da się go poznać po treści, tylko po tym, co dzieje się w trakcie. Ona przerywa ci, bo coś jej się przypomniało. Odgryza się, sprawdza, czy się odgryziesz. Śmieje się nie z żartu, tylko z sytuacji, która się właśnie między wami dzieje. Po takiej rozmowie możesz nie pamiętać, gdzie pracuje, i pamiętać dokładnie, jak zmrużyła oczy, kiedy się z ciebie naśmiewała.

Różnicę widać jeszcze wyraźniej, kiedy porównasz to, co się dzieje z odpowiedziami. W raporcie odpowiedź kończy się kropką, a po kropce jest cisza, którą musisz zasypać kolejnym pytaniem. W kontakcie odpowiedź ma na końcu haczyk: pytanie zwrotne, przekomarzanie, jakieś celowe przegięcie, które zaprasza cię do gry. Nie musisz go szukać. Sam się pojawia, jeśli wcześniej dałeś jej coś, na co można zareagować, zamiast samego pytania.

Skąd bierze się raport

Facet, który boi się źle wypaść, w każdej sekundzie rozmowy prowadzi drugi, ukryty proces: szuka następnego bezpiecznego pytania. Bo bezpieczne pytanie nie da się ocenić. Nie da się na nim wyjść na dziwaka. Ale nie da się też na nim nikogo spotkać. Pytania trzymają rozmowę na parterze: fakty, dane, informacje. Piętro wyżej jest zdanie własne, opinia, żart, mała niezgoda. Tam już wieje, bo zdanie można mieć głupie i można się z nim nie zgodzić. Tam dopiero coś się może zdarzyć.

Facet z tamtego cytatu nie miał problemu z brakiem tematów ani z brakiem uroku. Miał zaryglowany parter i wchodził tylko tam, gdzie było bezpiecznie. I to jest dokładnie to, co robi każdy, kto boi się, że się źle zachowa: zamiast być w rozmowie, ocenia własne zachowanie w czasie rzeczywistym. A ocenianie samego siebie zabiera dokładnie tyle uwagi, ile powinno iść na słuchanie drugiej osoby.

Zauważ jedną rzecz, zanim uznasz, że to o tobie: nie chodzi o to, żeby mówić więcej. Chodzi o to, żeby mówić coś swojego, nie tylko pytać o cudze. Facet, który dokłada zdanie od siebie po każdej jej odpowiedzi, robi coś prostego: przestaje być ankieterem, a zaczyna być drugą stroną rozmowy. Ona mówi, że wraca z urlopu, a on nie pyta od razu, gdzie było najładniej, tylko mówi, że sam po trzech dniach urlopu zaczyna sprzątać skrzynkę mailową i nienawidzi się za to. Dopiero potem, jeśli chce, może pytać dalej. Kolejność ma znaczenie: dorzutka przed pytaniem, nie po nim.

Warto też zauważyć, że raport nie bierze się ze złej woli. Bierze się z ostrożności, która ma sens w innych miejscach życia. W pracy, w urzędzie, przy pierwszym kontakcie z kimś obcym, pytania o fakty są bezpieczną, sprawdzoną drogą. Problem w tym, że ta sama ostrożność, przeniesiona na kobietę, która ci się podoba, robi z rozmowy coś, czego nikt nie chce przedłużać.

Sprawdź to u siebie

Przypomnij sobie ostatnią dłuższą rozmowę z kobietą, która ci się podobała. Nie oceniaj jej jeszcze. Po prostu odtwórz w głowie, ile z twoich zdań było pytaniami o fakty, a ile było zdaniami o tobie: co pomyślałeś, z czym się nie zgadzasz, co cię rozbawiło. Jeśli w tej rozmowie dominowały pytania, a twoich własnych zdań było niewiele albo wcale, to nie znaczy, że jesteś nudny. Znaczy, że stałeś na parterze przez całą wizytę i nigdy nie sprawdziłeś, co jest piętro wyżej.

To nie jest wina braku tematów. Tematów starczyłoby na cztery godziny, tak jak starcza ich z kumplem przy jednym piwie, kiedy nikt nie liczy pytań. Chodzi o to, że z kumplem nie boisz się piętra, a z kobietą, która ci się podoba, boisz się go najbardziej.

Cały mechanizm tej różnicy, razem z tym, jak wchodzić wyżej bez wypadania z roli, rozbieram w pierwszym rozdziale drugiego tomu.